Doğru Orantılıdır Ne Demek? Bir Genç Yetişkinin Gözünden
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım ve arkadaş ortamımda sürekli espri yapmayı seviyorum. Ama işin komik tarafı şu: Bazen çok fazla düşünüyorum, her şeyin mantığını sorguluyorum. Hayatımda her anı esprili hale getirmeye çalışırken, bir de kendimi felsefi bir derste bulabiliyorum. Bugün de doğru orantılıdır ne demek, diye bir soru kafamı kurcaladı ve sanırım bir şekilde bunu günlük hayatla ilişkilendirmenin tam zamanı.
Doğru Orantılıdır: Tam Anlatılacak Bir Kavram
İlk önce şunu belirteyim: “Doğru orantılıdır” aslında matematiksel bir terim. Hani derslerde öğrendiğimiz, “Bir şey artarsa, diğer şey de artar” şeklinde anlatılır. Yani, iki şey arasında bir bağ varsa ve biri artarsa, diğeri de ona bağlı olarak artar. Şimdi, bunu biraz günlük hayata uyarlayalım.
1. Aşk ve Kıskanmak: Doğru Orantılıdır, Tabii!
Düşünün bir kere, sevgilinizin “Bir arkadaşımla buluşacağım” dediği an. Hadi canım, tamam canım, ben de arkadaşlarımla buluşurum dediğiniz anlar vardır. Ama iç sesiniz ne diyor?
İç ses: “Aşk ve kıskanmak doğru orantılıdır. Sen ne kadar seviyorsan, o kadar kıskanırsın. O zaman hemen harekete geç! O arkadaşı kim, nerede buluşacak, ne kadar sürecek, nereye gidecek?!”
Ve orada başlıyorsunuz, kıskanmak. Kıskanma oranı, sevgilinizin buluşma süresiyle doğru orantılıdır. Sevgiliniz buluşma süresini ne kadar uzatırsa, sizin kıskanma oranınız da o kadar artar. Ama tabii, her zaman sakin kalmaya çalışın… sakin kalmaya çalışın…
2. Yemek ve Mutluluk: Doğru Orantılıdır!
Bir de yemekle mutluluk arasında bir ilişki vardır, biliyorsunuz. Özellikle o “en sevdiğin yemeği yemeye” gitme anı. Arkadaşınıza mesaj atarsınız, “Nerede buluşuyoruz?” ve o an başlar içsel hesaplamalar:
İç ses: “Pizza mı, burger mi, yoksa sushi mi? Bunu alırsam, arkadaşım buna kıyasla ne alacak? Bu doğru orantılıdır! Ne kadar acıkmışsam, yediğim şeyin tadı da o kadar iyi olur.”
Ve o an en iyi pizzayı sipariş ediyorsunuz. Ama sonradan fark ediyorsunuz ki, aslında pizza değil, mutluluğunuzun büyüklüğü doğru orantılıydı. Yani bir yanda yemek, diğer yanda mutluluk! Ne kadar çok yersen, o kadar mutlu olursun. (Tabii ki bu biraz düşündürücü bir bakış açısı!)
3. Para ve Tatil: Doğru Orantılıdır, Ama Hayalleriniz Bunu Kabul Etmez!
Geçen yaz tatilini hatırlıyorum, arkadaşlarla yola çıkarken, cebimde biraz para vardı. “Yeter bu kadar, harcamam!” dedim. Ancak o an fark ettim ki, tatile çıkma miktarım ile tatilin keyfi arasında doğru orantı var.
İç ses: “Eğer cebimde fazla para olursa, o kadar iyi otellerde kalabilirim, daha güzel restoranlarda yemek yiyebilirim. Tatilin ne kadar pahalıysa, o kadar çok eğlenirim!”
Ama gerçekte, otel ve yemeklerin fiyatı arttıkça, aslında tatil zevkinin de arttığını düşünüyor musunuz? Hayır! Eğer tatil için bütçeniz yoksa, belki de arkadaşlarınızla çadırda uyumak, en iyi tatilden bile daha eğlenceli olabilir. Çünkü eğlencenin ve tatilin keyfi, cebinizdeki paradan bağımsız olabilir. Ama tabii doğru orantılıdır: Daha fazla para, daha fazla eğlence! (Biraz da hayal gücüyle tabii!)
Her Gün Hayatta Doğru Orantılar: Yavaşça Bir Felsefeye Dönüşüyor
Şimdi, bu doğru orantılıdır kavramı gerçekten de hayatın her anında var mı diye düşündüm. Hayatın her yerinde bu ilişkiyi görebiliriz. İyi uyandığınızda gününüz çok daha güzel geçer, değil mi? Eğer güne kötü başlarsanız, işler genellikle kötü gitmeye devam eder.
İç ses: “Yine mi? Doğru orantılıdır! Güne nasıl başlarsan, o şekilde devam eder.”
İyi bir kahvaltı ve kahve ile başlamak, doğru orantılı olarak tüm günün daha verimli ve pozitif geçmesini sağlayabilir. Tabii bunun tersini de düşünün. Eğer kahvaltı yoksa ve uykusuzsanız, o zaman kahvenin bile kurtaramayacağı bir gün yaşama riskiniz çok yüksek.
Sonuç: Doğru Orantılıdır, Ama Her Şeyin Bir Yeri Var!
Sonuçta, “Doğru orantılıdır ne demek?” sorusunun cevabı biraz kafa karıştırıcı olsa da hayatın her anında karşılaştığımız, birbirine bağlı olayların işaretidir. Kimi zaman matematiksel, kimi zaman duygusal bir şekilde işler; ama her durumda bir şeyin artması, diğerini de artırır. Ancak unutmayın, doğru orantılar her zaman kusursuz işlemez. Yani, hayatın her alanında doğru orantılıyız diye düşünürken, belki de biraz esneklik gerekiyor. Tabii, bütün bu yazıyı bir komik bakış açısıyla yazmaya çalışırken içimdeki felsefi düşünce de işin içine girdi. Ama şunu söyleyebilirim: Yemek, tatil, para, kıskanmak… Her şey doğru orantılıdır, ama bazen olduğu gibi de güzeldir.